Youssra over het Nationaal Jeugddebat: 'Ik dacht dat niemand op mijn mening zat te wachten'

150 blauwe stoelen op een rij. Ze zitten verrassend lekker, bijna alsof je in een bioscoopzaal zit. Alleen krijg je hier geen bak popcorn onder je neus gedrukt, maar een microfoon. En relaxen? Vergeet het maar! Aan de ene kant van de tafel staat namelijk een ervaren Kamerlid. Aan de andere kant zit de zestienjarige Youssra Aassafro die vannacht misschien vier uur slaap heeft gepakt. Urenlang heeft ze haar vraag over overgewicht geoefend, bang om haar tekst te vergeten. “Waarom doen politici niet meer hun best om sporten gratis te maken?”

Dit is het Nationaal Jeugddebat (NJD), een van de projecten van de Nationale Jeugdraad (NJR). Elk voorjaar zitten er 150 jongeren tegenover politici om te debatteren over onderwerpen als online veiligheid, overgewicht en de woningmarkt. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding

"Een debatclub? Die categorie bestond niet in ons gezin.” 

Youssra, nu 29, zat ooit aan deze kant van de tafel. Als ze terugdenkt aan haar eerste Provinciaal Jeugddebat (PJD), de verplichte voorronde voor het NJD, voelt ze de tinteling weer in haar buik. “Toen ik als puber de zaal binnenstapte, dacht ik alleen maar: Yous, waar begin je aan? Dit kan jij niet." Ze lacht. "Ik was heel stil en onzeker." Twaalf en een half jaar later zit ze er nog steeds. Alleen traint ze nu de jongeren die zelf meedoen aan het PJD en NJD en van onzekerheid is niets meer te merken.. Youssra groeide op in een Marokkaans gezin met vijf broers en zussen. Buitenschoolse activiteiten waren niet vanzelfsprekend. “Het draaide om school en werk, werk en school. Een debatclub? Dat was een categorie die niet bestond in ons gezin.” 

Van de ruim 1,1 miljoen jongeren tussen de twaalf en achttien jaar heeft ongeveer een kwart minimaal één ouder die in het buitenland is geboren, blijkt uit cijfers van het CBS. Onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut laat zien dat het bij jongerenparticipatie vaak niet ontbreekt aan talent, maar aan toegang. Iemand die je tipt, een docent die iets ziet, een zaadje dat wordt geplant. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Voor Youssra was dat haar docent maatschappijleer, mevrouw Twilhaar. "Ze zag dat ik oplichtte zodra er een politieke discussie ontstond. Ze vroeg of een debatteam niet iets voor me was." Youssra vond zichzelf daar te competitief voor. Maar thuis begon ze toch te googelen. Zo kwam ze uit bij het NJD. 

Ping.

"Ik wist meteen: dit wil ik."  

Alleen durfde ze niet. Met een paar goede argumenten en een Snicker haalde ze haar nichtje over om mee te gaan naar het Provinciaal Jeugddebat. "Ik dacht: als jij meegaat, durf ik het ook." Samen reisden ze af naar Utrecht. Onderweg bleef het stemmetje in haar hoofd zeuren: "Jij kan dit niet. Mensen zitten helemaal niet op jouw mening te wachten." 

"Bedankt voor het woord, mevrouw de voorzitter"

Toch deden ze mee. Eindstand: Youssra werd geselecteerd voor het NJD. Haar nichtje niet. "Onze relatie is nog goed, geen zorgen," lacht ze. Ook van haar zus kreeg ze precies de support die ze nodig had nu ze zonder haar nichtje richting Den Haag moest: "Yous, jij gaat dit gewoon doen, anders krijg je spijt. Je kunt altijd stoppen." 

Twee maanden later stapt ze uit op Den Haag Centraal. Haar blik schiet van links naar rechts, van de rinkelende tram naar de glazen kantoorgebouwen die boven haar uit torenen. Na een uur ronddwalen in de Statenpassage ploft ze neer op een blauwe stoel in de Tweede Kamer. Die zit heerlijk, maar het moment van opstaan is een stuk minder relaxed. Ze haalt diep adem en staat op. "Bedankt voor het woord, mevrouw de voorzitter," begint ze.

Youssra was één van de jongeren die elk jaar proberen een Kamerlid aan het denken te zetten. Jaarlijks doen honderden scholieren mee, begeleid door vrijwillige procesbegeleiders: jongeren die nét een paar jaar ouder zijn dan zijzelf. "Wat ik mooi vind, is dat iedereen op een ander punt in z’n leven staat. De één begint aan een studie, de ander gaat samenwonen. Weer een ander twijfelt of hij zijn studieboeken en het druilerige Nederland niet gewoon moet omruilen voor een campertje en een wilde, Portugese kust. Je maakt elkaars leven van dichtbij mee. Je helpt elkaar groeien en houdt elkaar scherp als dat nodig is." 

Van debat naar polijstborstel

Twaalf en een half jaar later is Youssra hoofdtrainer. Ze begeleidt dertig procesbegeleiders en trainers, die op hun beurt weer zo'n 150 jongeren klaarstomen voor het PJD en NJD. Doordeweeks werkt ze als mondhygiënist. Dan staat ze niet vóór mensen, maar erboven, met een polijstborstel in haar hand. "Na een drukke werkweek denk ik alleen maar: morgen mag ik weer met die procesbegeleiders en trainers aan de slag. Nee, stilzitten is niks voor mij." 

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Steeds vaker hoort ze tijdens trainingen dezelfde zorgen terugkomen. Hoe kom ik aan een huis? Wat als de oorlog dichterbij komt? Waarom duurt het zo lang voordat er iets verandert? "Veel jongeren hebben het gevoel dat er óver hen wordt gepraat, maar niet mét hen. Hier zitten ze ineens tegenover de mensen die die keuzes maken. Soms legt een minister zijn pen neer, kijkt opnieuw naar zijn papieren en blijft het even stil. Dan zie je jongeren denken: hé, mijn vraag doet ertoe. Niet omdat ik per se gelijk krijg, maar omdat er echt geluisterd wordt. Dat zijn mijn favoriete momenten." Ze glimlacht. "Die blauwe stoelen in de Tweede Kamer zitten misschien heel comfortabel, maar af en toe is één scherpe vraag genoeg om iemand weer rechtop te laten zitten."