Helft bevraagde jongeren vertrouwt politie niet
01-09-26Je bent met vrienden op straat aan het skaten. Een politieauto stopt voor jullie neus en twee agenten stappen uit. De één begint rustig een praatje, de ander vraagt op felle toon om je ID. De aanleiding is hetzelfde, maar hoe een agent met je omgaat is anders.
Juist dat maakt volgens jongeren het verschil in hoe zij naar de politie kijken. Voor het nieuwe rapport Ontmoet ons Rustig gingen jonge onderzoekers op straat in gesprek met 144 jongeren die regelmatig contact hebben met de politie. De helft van hen vertrouwt de politie niet wanneer een agent hen benadert. Hun boodschap is duidelijk: luister naar ons, leg uit wat je doet en behandel ons gelijk.
“Wanneer wij bellen, verwacht de politie prank calls”
Dat wantrouwen gaat niet alleen over wat er gebeurt als de politie jongeren aanspreekt. Sommige jongeren voelen zich ook niet serieus genomen als ze zélf om hulp vragen. Meer dan de helft van de bevraagde jongeren zegt de politie niet te bellen wanneer zij in de problemen zitten. “Wanneer wij bellen, verwacht de politie prank calls, maar wij verwachten dat zij ons helpen”, vertelt een van de jongeren. Sommige jongeren vertellen dat de politie niet of pas laat komt als zij bellen. Anderen zijn bang dat contact met de politie juist meer problemen oplevert. Daardoor proberen zij problemen liever zelf op te lossen.
Gelijke behandeling
Ook de behoefte aan een gelijke behandeling komt vaak terug in de gesprekken. 67 procent van de bevraagde jongeren voelt zich soms of regelmatig gediscrimineerd door politieagenten. Jongeren ervaren dat hun afkomst, uiterlijk of kleding invloed heeft op hoe de politie hen benadert. Zo merkt een van de jongeren een groot verschil tussen hoe agenten hem benaderen als hij alleen is en als hij met zijn vrienden met een migratieachtergrond is: "Als ik alleen ben, zijn ze heel netjes. Maar als ik met mijn vrienden ben, is het heel anders." Jongeren vragen daarom aan de politie om naar de situatie en het gedrag te kijken, niet naar hoe iemand eruitziet of waar iemand vandaan komt.
Eerst praten, daarna fysiek ingrijpen
Fysiek optreden speelt ook een grote rol in hoe jongeren naar de politie kijken. 42 procent van de bevraagde jongeren geeft aan zelf fysiek geweld door politieagenten te hebben ervaren. Ze noemen bijvoorbeeld duwen, vastpakken, tegen de grond werken of het gebruik van een wapenstok. Een van de jongeren vertelt: "Ik werd geslagen met een wapenstok. Dat maakt me emotioneel. Ze hadden ook met mij kunnen praten. Ik was gewoon onderweg om boodschappen te doen."
Jongeren zeggen niet dat de politie nooit mag ingrijpen. Als iemand gevaarlijk is of over grenzen gaat, snappen zij dat een agent moet reageren. Maar, zeggen zij: probeer eerst de situatie rustig te krijgen. Stel vragen, leg uit wat er gebeurt als je wel ingrijpt en waarschuw voordat je fysiek wordt.
Wat moet er veranderen?
Jongeren delen niet alleen hun ervaringen. Ze hebben ook concrete adviezen voor de politie:
👋 Maak contact, ook als er niets aan de hand is. Groet jongeren en maak een praatje, ook als er niets aan de hand is.
⚖️ Behandel jongeren gelijk. Kijk naar wat er gebeurt, niet naar iemands afkomst, uiterlijk of kleding. Wees je daarbij bewust van je eigen vooroordelen/
💬 Leg uit wat je doet en waarom. Vertel waarom je iemand aanspreekt of staande houdt of om een ID-kaart vraagt.
👂 Neem jongeren serieus. Stel vragen, luister en vorm niet meteen een oordeel.
Jongeren vragen om een aanpak die past bij hun leeftijd. Eentje die rekening houdt met het feit dat zij nog jong en in ontwikkeling zijn, zonder hen daardoor minder serieus te nemen.
Systeem aan zet
Nu jongeren hun ervaringen hebben gedeeld en hebben verteld wat volgens hen beter kan, ligt de verantwoordelijkheid bij de mensen die daar iets aan kunnen veranderen: de politie, de politieacademie, gemeenten, burgemeesters en beleidsmakers. Wij roepen hen op om de ervaringen en adviezen van jongeren een plek te geven in beleid en opleidingen en te gebruiken om het dagelijkse contact met jongeren op straat te verbeteren. We denken daar graag, samen met jongeren, over mee.