Denemarken: een bron van transitie-inspiratie

Dit artikel geeft een compleet overzicht in wat er nodig is om koers te houden tot een succesvolle transformatie en biedt beleidsmakers en andere professionals concrete suggesties waar het jeugdbeleid aan moet voldoen.

1 januari 2015 staat bekend als de grote dag waar de gemeentes in Nederland de verantwoordelijkheid kregen over de jeugdzorg. Ook een moeilijke tijd brak aan waarin nieuwe samenwerkingen gecreëerd moesten worden tussen gemeentes en jeugdhulpverleningsinstellingen en waarin samen een weg gezocht moest worden om tot een succesvolle transformatie te komen. Het leek wel alsof de gemeente en de overheid met het beleid in handen aan de ene kant stond en de jeugdhulpverleningsinstellingen aan de andere kant. Een brug miste.

Daarom reisde ik samen met een klasgenoot voor ons afstudeeronderzoek in februari 2016 af naar Denemarken om deze brug te bouwen. Samen met de Deense VNG, de ombudsman en een aantal jeugdzorgwerkers hebben we stil gestaan bij wat we van de transitie jeugdzorg uit Denemarken kunnen leren en zo een effectieve transformatie in Nederland op gang kunnen brengen.

Hieronder volgen tien lessen die van uitermate belang zijn voor een succesvolle transformatie:

  • Les 1: Zet het belang van het kind voorop
    De allerbelangrijkste les is dat het belang van het kind voorop moet staan. Helaas blijkt dat dit in de praktijk moeilijker is dan gedacht. Ook Denemarken kent de verhalen dat betrokkenen rondom de jeugdhulp van een kind zich niet richten op het kind, maar op andere belangen.
     
  • Les 2: Transformeren kost tijd
    ‘Denemarken is een bron van inspiratie en geen voorbeeld’. Dat was een duidelijke stelling die naar voren kwam. Denemarken is al ruim dertig jaar bezig met het transformeren van verantwoordelijkheden naar de gemeenten. De transitie uit 2007 in Denemarken is enkel een vervolg. Daarom moeten we de manier waarop Denemarken om is gegaan enkel zien als inspiratie.
     
  • Les 3: Zorg voor een duidelijke lijn van verantwoordelijkheden
    De politiek maakt de beslissingen en de expertise zorgen voor de juiste kennis, die politici nodig hebben om een keuze maken. Helder en concreet is de boodschap die Denemarken liet weten. Het moet duidelijk zijn wie waar verantwoordelijk voor is en wie uiteindelijk de regievoerder is over de samenwerking. Enkel alleen dan kan een langdurige samenwerking gerealiseerd worden.
     
  • Les 4: Bundel krachten
    Samenwerken is essentieel. Door krachten te bundelen, bijvoorbeeld door gemeenten, kan er bovenlokaal worden samengewerkt. In Denemarken wordt bovenlokaal samengewerkt op onder andere het gebied van specialistische zorg, door één beleid op te stellen voor diverse gemeentes.
     
  • Les 5: Financiële resultaten zijn later zichtbaar
    Door geld te investeren in zorg betekent niet altijd dat het resultaat ook op dat gebied zichtbaar is. Soms duurt het zelfs tien of twintig jaar voordat resultaten zichtbaar zijn. Zeker wanneer het gaat om een transitie. Dat brengt een spanningsveld met zich mee wat betreft keuzes waar financiën het meest nodig zijn. 
     
  • Les 6: Expertise waarborgen            
    Denemarken heeft een systeem waarbij zij ervoor zorgen dat kennis en expertise gewaarborgd wordt. Gemeenten in Denemarken zijn onderverdeeld in 5 regio’s. Elke regio heeft een gemeente die controleert of de andere gemeenten voldoen aan een adequaat niveau van zorg en zicht heeft op welke zorg een gemeente biedt. Wanneer een gemeente een casus heeft waar specialistische zorg voor nodig is, dan is men op de hoogte waar die zorg te vinden is.
     
  • Les 7: Formuleer en evalueer doelen
    Doelen stellen is een belangrijke tool om ervoor te zorgen dat resultaten gezien worden. Op zowel beleids- als uitvoerend niveau is het nodig om op deze manier richting te geven en te bepalen welke verandering nodig is.
     
  • Les 8: Werk integraal samen
    De neuzen in dezelfde richting houden is nodig om de juiste zorg te kunnen bieden aan een kind. Wanneer diverse professionals samenwerken in het belang van het kind is essentieel dat iedere professional op de hoogte is van wie de regievoerder is, wie en wat er nodig is om de zorg te kunnen leveren aan het kind.    
           
  • Les 9: Gebruik preventie als basis
    Het is al bekend dat hoe eerder zorg geleverd wordt aan een kind des te effectiever die zorg zal zijn. Daarom is noodzakelijk dat er zo vroeg mogelijk ingegrepen wordt in het leven van een kind om op die manier het meeste positieve effect te hebben op de ontwikkeling van het kind.
     
  • Les 10: Werk systeemgericht
    Het kind wordt niet gezien als individu, maar als onderdeel van het gezin. Niet alleen de problematiek van het kind wordt daarom onder de loep genomen, maar ook eventuele risicofactoren van het netwerk worden in kaart gebracht.

Geschreven door: Aliëtte Last
Aliëtte Last heeft dit afstudeeronderzoek geschreven samen met Christiaan Klopper vanuit de opleiding Maatschappelijk Werk & Dienstverlening aan de Christelijke Hogeschool Ede. Aliëtte volgt op dit moment de master Youth Studies aan de Universiteit van Utrecht en Christiaan Klopper is werkzaam als jeugdbeschermer bij het Leger des Heils.

 

Posted
AuthorNJR