Begin dit jaar organiseerde ZonMw een bijeenkomst over de nieuwe jeugdwet die een jaar geleden in werking is getreden. Een bont gezelschap boog zich over de vraag hoe zicht gekregen kan worden op de werking van deze wet in de praktijk. In de pauze schoof ik aan bij een tafel met jongeren. Ik had hen nog niet gehoord. Ze hielden een warm pleidooi om toch vooral jongeren zélf te vragen wat zij van de nieuwe jeugdwet merken. Niet spreken over, maar spreken met!

ZonMw investeert veel in de gezondheid en het welzijn van de jeugd, want hoewel het in ons land met veel kinderen en jongeren goed gaat, zijn er ook zorgen. Dat doen we samen met professionals, onderzoekers, bestuurders, vrijwilligers, ouders én de jeugd zelf. We vragen de projectleiders van de projecten die wij subsidiëren dan ook altijd om jongeren en ouders bij het gehele proces te betrekken. Van idee, tot uitvoering en (tussen)evaluatie. En ik ben blij dat NJR meedenkt in commissies die onze programma’s begeleiden. Dat houdt ons alert! En dat is nodig, want het kan nog altijd beter.

De focus van beleid en onderzoek is immers vaak gericht op wat er niet goed gaat. We willen problemen oplossen, zieken genezen, hulp en ondersteuning bieden. Ook vanuit ZonMw hebben we een lange traditie van voorkomen van ziekten en problemen en het verbeteren van hulp, ondersteuning en behandeling. Maar past dit nog bij de huidige samenleving? En bij de beleving van jongeren? 

Het tij is aan het keren
Vanuit ZonMw kijken we inmiddels veel breder naar gezondheid en ziekte. Vertrekpunt en rode draad van het nieuwe beleidsplan van ZonMw (2016-2020) is het concept positieve gezondheid. Daarmee bedoelen we het vermogen van mensen zich aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van lichamelijke, sociale en emotionele uitdagingen van het leven. Hier liggen ook voor het jeugddomein kansen. Het nodigt uit om in te zetten op het aanleren van vaardigheden die kinderen en jongeren in hun leven verder helpen en daardoor veerkrachtig maken. Denk aan reflecteren en problemen oplossen. Niet denken vanuit problemen, maar juist positieve aspecten stimuleren als plezier en respect voor elkaar. 
En ook de nieuwe jeugdwet waarmee ik begon, biedt kansen voor een andere benadering. Op lokaal niveau moet het beter mogelijk zijn, dan vanuit de landelijke overheid, om (jeugd)zorg te verbinden met andere sectoren waar meer vanuit het positieve gewerkt kan worden. Zodat jongeren bijvoorbeeld in (sport)verenigingen en scholen echt de kans krijgen én pakken om zich te ontwikkelen en vorm te geven aan hun leven.

Maar deze omslag gaat niet vanzelf. Om te stimuleren dat onderzoek, beleid én praktijk zich meer richten op wat jongeren wensen is het nodig om jongeren mogelijkheden te bieden om hun stem te laten horen op een manier die bij hen past. En ja, dat is soms zoeken en vraagt tijd, energie en aandacht. Tijdens een recente bijeenkomst gaven projectleiders aan te worstelen met het vormgeven van participatie van jongeren binnen de beperkte periode die beschikbaar was voor het schrijven van een projectvoorstel. Voor deze bijeenkomst hadden we een jongere uitgenodigd om te vertellen over de eigen ervaringen in de jeugd-GGZ en de opbrengsten van de NJR-inspanningen op dit gebied: Jeugd GGZ. Dat bleek een zeer overtuigende manier om het belang van direct contact met jongeren te tonen.

Laat dus vooral jongeren zelf hun verhaal doen. En als we dan over een tijdje aan jongeren zélf gaan vragen hoe de nieuwe jeugdwet voor hen heeft uitgepakt, hoop ik te horen dat er meer gekeken wordt naar talenten en mogelijkheden dan naar beperkingen.

Tips

  • Ga in gesprek; niet denken over, maar samen met jongeren.
  • Durf te werken vanuit een positieve benadering. Hoe kan het wél.
  • En: laat vooral jongeren zelf hun verhaal doen!

Geschreven door: Karin van Gorp
Karin van Gorp werkt als programmacoördinator jeugd bij ZonMw. ZonMw investeert in de gezondheid en het welzijn van de jeugd. Dat gebeurt via uiteenlopende programma's. Deze bestrijken een heel scala aan maatschappelijke onderwerpen. Van kindermishandeling tot leefstijl. En van opvoedingsondersteuning tot ernstige gedragsproblemen. Zie voor meer informatie: www.zonmw.nl/jeugd 

Posted
AuthorNJR