Op donderdag 17 september zijn dertig jongeren, professionals en beleidsmakers in Utrecht bij elkaar gekomen om met elkaar te spreken over het waarom, hoe en wat van positief jeugdbeleid. Gedurende de afgelopen maanden hebben zij deelgenomen aan de Scenario Games en Work Labs die onderdeel zijn van het NJR Impactprogramma. Tijdens deze middag zijn ervaringen uitgewisseld en zijn de aanwezigen met elkaar in gesprek gegaan over het waarom, hoe en wat van positief jeugdbeleid. Met dit verslag geven we een beeld van wat er tijdens deze middag besproken is.

Waarom
Volgens de aanwezigen is het waarom, oftewel het doel, van positief jeugdbeleid dat jongeren gelukkig kunnen zijn. Geef jongeren echt de kans om te ontdekken wie ze zijn en wat ze kunnen. Dit leidt tot geluk en welzijn, en heeft tevens een positieve impact op de maatschappij.
 

“Positief jeugdbeleid zorgt ervoor dat jongeren zich op een positieve en productieve manier kunnen ontwikkelen. Door middel van de juiste aanpak en begeleiding krijgen zij de kans om geluk en welzijn te ervaren. Zo kunnen ze opgroeien tot gelukkige en zelfstandige burgers die hun eigen leven inrichten en een plek in de samenleving hebben gevonden.”

Hoe
Er zijn volgens de aanwezigen verschillende strategieën om het waarom te bereiken. Ondanks dat gemeenten qua vorm en thematiek verschillen, kunnen deze strategieën toegespitst worden op de lokale praktijk.

 
 

Basisbehoeften
De vervulling van de psychologische basisbehoeften autonomie, competentie en verbinding is onmisbaar om een klimaat te creëren waarin jongeren zoveel mogelijk kansen krijgen om zich te ontwikkelen. Bij het organiseren van activiteiten en het inrichten van een samenwerking, is het van belang om stil te staan bij de vraag hoe aan het vervullen van deze basisbehoeften invulling gegeven wordt.                   

                                        

 

“Jongeren bouwen zelf aan hun toekomst door onder andere de studie die ze kiezen, de hobby’s die ze uitoefenen en de activiteiten die ze op school, in de wijk of bij het jongerenwerk doen.”

Drie-eenheid
Een andere, wat de deelnemers betreft onmisbare, strategie om succesvol jeugdbeleid te bereiken is door het creëren van jeugdbeleid samen met alle betrokkenen. Voor een succesvolle samenwerking is het van belang dat het duidelijk is waar de coproductie over gaat; baken de kaders helder en duidelijk af. Sluit aan bij de intrinsieke motivatie van jongeren, kies voor een thema waar zij zich over uit willen laten. Volg het tempo van de jongeren. Het contact met de gemeente en met professionals dient zo laagdrempelig mogelijk te zijn: gebruik geen jargon, maar spreek dezelfde taal en maak het beleid concreet. Doorloop dit proces niet alleen tijdens kantoortijden, maar juist ook daarbuiten. Als jongeren niet op school hoeven te zijn en dus tijd hebben om mee te doen. Bepaal samen wat de gewenste uitkomst van het beleid is. Binnen de drie-eenheid heeft ieder de kans om input te leveren. Leg dus geen dingen aan elkaar op. Laat zien wat er met de input gebeurt. Er moet niet te veel tijd zitten tussen het gesprek en de uiteindelijke uitkomst. Kom als drie-eenheid gemaakte beloftes aan elkaar na. Kijk in de samenwerking naar de talenten van de jongeren, het jongerenwerk en de gemeente. Kijk waar je elkaar kunt aanvullen.

 

“Een ander succesvol voorbeeld is het vormen van een brug tussen jongeren, beleidsmakers en jongerenwerkers. Deze drie-eenheid kan ervaringen, belevingen en inzichten uit de praktijk met elkaar delen. Alleen zo kan er een echt succesvol jeugdbeleid gecreëerd worden, een beleid dat aansluit bij de behoeften en talenten van jongeren.”

Peer to peer
Jongeren nemen gemakkelijker iets van leeftijdsgenoten aan. Sluit hierbij aan en laat zoveel mogelijk contact via leeftijdsgenoten plaatsvinden.

 

“Een ander gereedschap voor het bouwen van een samenleving waarin jongeren zich kunnen ontwikkelen, zit in de toolbox van jongeren zelf. Zij kunnen leeftijdsgenoten namelijk een handje helpen, door een voorbeeld en aanspreekpunt voor leeftijdsgenoten te zijn.”

Beleid op maat
Om positief jeugdbeleid te realiseren, is het van belang om beleid op maat te creëren. Een beleid dat gebruikersgericht is. Waar jongeren hun stem kunnen laten horen en waar ze inspraak op kunnen hebben. Jongeren weten ten slotte het beste wat er in hun leven speelt. Volgens de aanwezigen is het van belang om niet alle aandacht te focussen op symptoombestrijding, maar juist ook op de preventieve kant. Kijk naar alle jongeren, dus ook de jongeren waar het al goed mee gaat.

 

Diversiteit
Bij het vormgeven van beleid is het goed om te zoeken naar diversiteit. Ga dus niet alleen in gesprek met jongeren die vertegenwoordigd zijn in een jongerenraad, maar ga ook naar jongeren die bijeen komen in een jongerencentrum. Ga naar de plekken waar jongeren van nature al zijn; school, clubs, buurtcentra.

Life skills
Laat jongeren op school al kennismaken met zaken als inspraak en politiek. Als ze het zelf kunnen ervaren, dan komen ze in beweging.

 

Recht op inspraak
Jongeren hebben volgens de deelnemers het recht om als een volwaardige burger gezien te worden. Ze hebben de potentie om mee te doen en mee te praten. Een bijkomend voordeel is dat door het gezamenlijk optrekken, er een breed draagvlak voor het te voeren beleid kan ontstaan.                                                

 

Framing
Jongeren worden vaak negatief in de media geportretteerd, door het gebruik van termen als ‘probleemjongeren’, ‘hangjeugd’ en ‘risicodoelgroep’. Tijd voor een positieve tegenhanger, waarin we de potentie van jongeren als uitgangspunt nemen. Zo zorg je voor een self fulfilling prophecy waar we als maatschappij op zitten te wachten                               

Unieke rol van jongeren
Jongeren denken out of the box. Ze denken in mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden. Hoe cliché dit ook klinkt: jongeren zijn de toekomst. En die jongeren hebben zoveel goede ideeën. Als deze ideeën de ruimte krijgen, raken jongeren intrinsiek gemotiveerd om hun steentje bij te dragen aan deze maatschappij. Hoe meer ze doen, hoe interessanter het voor hen wordt.

"Jongeren hebben een stem. Ze kunnen met de gemeentes om tafel om hun ideeën voor te leggen."

Unieke rol van jongerenwerk
Om als jongerenwerker echt succesvol te zijn, is het volgens de deelnemers van belang om echt te zijn, authentiek. Jongerenwerk moet zich ‘verkopen’ aan jongeren. Een andere functie die het jongerenwerk in kan nemen is het analyseren van de dingen die zij binnen het jongerenwerk zien gebeuren en dit delen met de gemeente.
 

 

“Jongeren hebben soms wat begeleiding nodig om hun bouwwerk nog steviger en mooier te maken. Jongerenwerkers, en in het verlengde daarvan beleidsmakers, kunnen hen het benodigde gereedschap aanbieden om dit voor elkaar te krijgen. Een voorbeeld hiervan is het echt luisteren naar wat jongeren nodig hebben.”

Aandachtspunten
De aanwezigen vragen ook de ruimte om een aantal aandachtspunten onder de aandacht te brengen. Zo wijzen ze op het ad-hoc karakter die vaak de agenda van een gemeente bepaalt. Dit is jammer, want zo kan er geen lange termijn visie binnen de drie-eenheid ontstaan. Ook is het goed om stil te staan bij het feit dat de cultuur die binnen de politiek gewoon is, geen gesneden koek voor jongeren is. Een laatste, praktisch punt dat door de aanwezigen aangedragen wordt is de verdeling van financiële middelen over jongerenraad en jongerenwerk. Nu komt het relatief vaak voor dat het geld naar de jongerenraad gaat en er voor het jongerenwerk niets over blijft. Terwijl niet alle jongeren bij een jongerenraad betrokken zijn.

Wat
De wat laat zien wat je concreet kunt doen om de basisbehoeften van jongeren te vervullen. Hierin zijn verschillen zichtbaar tussen de ene gemeente en de andere, tussen de ene instelling en de andere.

Volgens jongeren

  • Maak concrete afspraken met jongeren, jongerenwerkers en de gemeente over hoe de samenwerking eruit ziet.
  • Zorg dat het duidelijk is wie het aanspreekpunt binnen jongerenwerk/school/gemeente is.
  • Kom naar ons toe; ga de straat op of de klas in.
  • Zorg dat bijeenkomsten waar wij voor uitgenodigd worden, toegankelijk en interactief zijn.
  • Als we samenwerken, laat dan ook de resultaten van onze inzet zien.
  • Zorg dat een inhoudelijke samenwerking ook leuk is.
  • Geef ons de verantwoordelijkheid, zodat het echt voor en door jongeren wordt.
  • Kies bij het organiseren van een bijeenkomst voor een leuke promotie, op plekken waar wij komen.
  • Neem als jongerenwerker of ambtenaar het initiatief om met ons in gesprek te gaan.
  • Luister naar ons, en handel daar ook naar.

Volgens professionals

  • Kijk naar de talenten en de ontwikkeling van jongeren en sluit daarbij aan.
  • Ga in de benadering van jongeren uit van kansen.
  • Ben als beleidsmaker minder bang om fouten te maken, van fouten leer je.
  • Breng succesfactoren in kaart om jongeren te betrekken en betrokken te houden.
  • Vraag jongeren niet alleen om hun mening over beleid, maar ook om andere zaken.
  • Bied jongeren de ruimte om hun mening te geven.
  • Ben er echt voor jongeren.
  • Zorg in het werken met en voor jongeren voor transparantie.
  • Trek samen met beleidsmakers op om de praktijkkant van beleid te laten zien
  • Neem beleidsmakers mee de straat op.
  • Wacht niet te lang met het delen van resultaten.
  • Laat mooie voorbeelden zien.
  • Maak duidelijk wat de rol van jongeren is.
  • Denk buiten de eigen comfortzone.
  • Ben je bewust van leeftijd gerelateerd gedrag en sluit hier de benadering op aan.
  • Organiseer activiteiten op plekken waar jongeren al graag zijn.
  • Laat jongeren ambtenaren ‘opvoeden’.
  • Koppel jongeren aan ambtenaren in een buddyproject. Zo ontstaat er een netwerk.

Volgens ambtenaren

  • Zorg voor positieve publiciteit als er binnen de drie-eenheid samengewerkt wordt.
  • Wissel de samenstelling van een jongerenraad af, zo zorg je voor diversiteit.
  • Laat jongeren zelf de inhoud bepalen en de activiteit organiseren.
  • Creëer meer mogelijkheden voor kinderen en jongeren. Hiermee vergroot je hun leefwereld.
  • Ga naar de plekken waar jongeren al zijn.
  • Organiseer leuke activiteiten zoals een avond waar jongeren en de wethouder samen koken. Zo ontstaat er een gelijkwaardig niveau. 
  • Stop met praten over jongeren, maar luister écht.
  • Creëer een netwerk van betrokken jongeren, die andere jongeren uitnodigen om ook actief te worden.
  • Organiseer een ‘buddy dag’ waarop jongeren met een ambtenaar meelopen, zo wordt de afstand verkleind. 
  • Maak bijeenkomsten extra leuk voor jongeren door bijvoorbeeld voor pizza’s te zorgen. 
  • Ontschot, doe meer samen met jongeren en jongerenwerkers, ga het gesprek aan.
  • Laat jongeren zoveel mogelijk eigenaar zijn, stem dit af op de leeftijd.
  • Zorg als landelijke overheid voor financiële middelen, regels en communicatie.
  • Wissel ervaringen uit met andere gemeenten.
 
 

Illustraties: Bobbi Oskam, Philip Lindeman en Peter van Dijk - Uitgeverij Wuft

Posted
AuthorNJR